Author(s):
1. Goran Kolarević, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
2. Dragoljub Mirjanić, Akademija nauka i umjetnosti Republike Srpske, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
3. Goran Marošević, Medicinski fakultet, Univerzitet u Banjoj Luci, Banja Luka, Republika Srpska, Bosna i Hercegovina, Republic of Srpska, Bosnia and Herzegovina
4. Aleksandar Kostovski, Poliklinika Medikol, Zagreb, Hrvatska, Croatia

Abstract:
Uređaj za kompjuterizovanu tomografiju (CT) koristi se i kao CT simulator u radioterapiji (RT) za planiranje prvenstveno eksterne (transkutane) radioterapije. Sa aspekta zaštite od jonizujućeg zračenja, CT dijagnostički uređaj i CT simulator imaju identične karakteristike. Izlazni fotonski snop filtriran je pri naponu rendgenske cijevi od 140 kVp. Primarni snop nakon prolaska kroz pacijenta gotovo u potpunosti apsorbuju i atenuiraju rotirajući detektori i dijelovi gentrija, zbog čega se pri proračunu debljine zaštitnih barijera razmatra isključivo komponenta rasejanog zračenja. Za proračun zaštite primjenjena je Doza-Dužina proizvod (DLP) metoda, zasnovana na proizvodu CT doznog indeksa (CTDI) i ukupne dužine skeniranja, uz korišćenje faktora rasejanja dobijenih eksperimentalnim mjerenjima na različitim CT uređajima. CT uređaj postavljen je u centru bunkera dimenzija 7,5 m prema kontrolnoj sobi, 5 m prema hodniku i ordinacijama, te visine 3,5 m. Sedmično radno opterećenje iznosi 125 pacijenata, od čega 75 pregleda abdomena (DLP = 850 mGycm) i 50 pregleda glave (DLP = 900 mGycm). Projektovane dozne granice prema preporukama NCRP Report 147, iznose 5 mSv godišnje (0,1 mSv sedmično) za kontrolnu sobu i 1 mSv godišnje (0,02 mSv sedmično) za okolne prostorije, uz faktor prisustva 1 za ordinacije i 0,125 za hodnik. Kerma u vazduhu od rasejanog zračenja na udaljenosti 1 m od izocentra iznosi približno 1 mGy po CT pregledu, odnosno 125 mGy sedmično. Primjenom zakona inverznog kvadrata udaljenosti, određene su vrijednosti kerme na zaštitnim barijerama, korigovane faktorom prisustva, nakon čega su izračunati transmisioni faktor (B) i potreban broj debljina nekog materijala kojom se intenzitet primarnog fotonskog snopa smanjuje na jednu desetinu (nTVL). Dobijeni rezultati pokazuju da su potrebne olovne zaštitne barijere debljine 2,1 mm prema hodniku, 3 mm prema ordinacijama i plafonu, te 2 mm prema kontrolnoj sobi. Ekvivalentne debljine betonskih barijera iznose približno 21 cm, 30 cm i 20 cm. Rezultati potvrđuju da CT uređaji zahtijevaju veće debljine zaštitnih barijera u odnosu na ostale dijagnostičke rendgenske uređaje. Konačna provjera efikasnosti zaštite vrši se ambijentalnim mjerenjima na spoljašnjim površinama svih zaštitnih barijera, čime se potvrđuje usklađenost sa projektovanim dozama i otkrivaju eventualni nedostaci zaštite.

Key words:
CT,DLP,kerma u vazduhu,nTVL,zaštitne barijere,zaštita od jonizujućeg zračenja.

Thematic field:
SYMPOSIUM A - Science of matter, condensed matter and physics of solid states

Date of abstract submission:
05.07.2026.

Conference:
Contemporary Materials 2026 - Savremeni Materijali

Applied paper from author